Yeni Ortak Alımı Öncesinde Finansal Check Up Neden Yapılır ve Ne Hazırlar?

Şirkete yeni ortak alımı büyüme sürecindeki önemli kararlardan biri olarak öne çıkar. Ortak sayesinde şirkete sermaye girişi olabilir, yeni bir pazarın kapısı açılabilir ya da yönetim alanında uzmanlığıyla fark yaratabilir. Kararın amacı değişse de görüşmeler sırasında her iki taraf için de ortak sorular vardır. Bunlar şirketin finansal durumu nedir ve bu durum hangi bilgilerle gösterilebilir konularındadır. Soruların yanıtları pek çok şirket için mevcuttur ama bu yanıtın ortak adaya sunulabilecek şekilde hazır olması önemlidir. Mali tablolar, banka kayıtları, sözleşmeler ve bütçe dosyaları şirketin farklı birimlerinde yer alır. Ortaklık görüşmesi ise bu bilgilerin tek bir çerçevede, tutarlı tanımlarla ve güncel tarihle bir araya gelmesini bekler.
Finansal check up, bu hazırlığı düzenli bir yöntemle yürüten çalışmadır. Şirketin mali tablolarını, nakit döngüsünü, borç ve alacak yapısını, kârlılığını ve raporlama düzenini bağımsız bir gözle değerlendirir. Ortak alımı öncesinde yapıldığında çalışmanın çıktısı, hem mevcut ortakların kendi şirketlerini net biçimde görmesine hem de ortak adayına sunulacak bilgilerin önceden hazırlanmasına hizmet eder.
Bu yazıda konu üç soruyla ele alınmaktadır: Ortak alımı kararında finansal check up neden yapılır, ortak adayı için ne hazırlar ve bulgular görüşme sürecinde ne zaman, nasıl kullanılır?
Ortak Alımı Kararında Finansal Check Up Neden Yapılır?
Ortak alımı kararı çoğu zaman bir ihtiyaçtan doğar. Şirket yeni bir yatırım için kaynak arıyor olabilir, mevcut ortaklardan biri payını devretmek istiyor olabilir ya da kurucular şirketi bir sonraki aşamaya taşıyacak bir iş ortağı arıyor olabilir. Her durumda mevcut ortakların önce kendi içinde netleştirmesi gereken sorular bulunur. Finansal check up, bu soruların rakamlarla yanıtlanmasına zemin hazırlar.
İlk soru, şirketin kaynak ihtiyacının büyüklüğüdür. Yeni ortaktan beklenen sermayenin tutarı, şirketin yatırım planına ve nakit akışına dayanarak belirlenir. Finansal check up çalışması, şirketin önümüzdeki dönemde hangi tutarda kaynağa ihtiyaç duyacağını ve bu kaynağın hangi kalemlerde kullanılacağını ortaya koyar. Böylece ortaklardan talep edilecek sermaye tutarı, bir tahmine değil bir hesaba dayanır.
İkinci soru, şirketin bugünkü finansal konumudur. Mevcut ortaklar şirketi yakından tanır; ancak bu tanıma çoğu zaman gündelik takibe dayanır. Ciro, banka bakiyesi ve dönem kârı bilinir; işletme sermayesinin hangi kalemlerde bağlı olduğu, borçların vade dağılımı ya da kârlılığın hangi ürün ve müşterilerden geldiği ise ayrı bir inceleme gerektirebilir. Finansal check up, bu başlıkları belirli bir tarih itibarıyla ölçer ve ortakların önüne tek bir tablo olarak getirir.
Üçüncü soru, şirketin hangi alanlarda güçlü durduğudur. Ortaklık görüşmesinde şirketin değerini destekleyen unsurların açık biçimde gösterilebilmesi önem taşır. Düzenli tahsilat yapısı, çeşitlenmiş müşteri portföyü, uzun vadeli sözleşmeler ya da istikrarlı kâr marjı bu unsurlar arasında yer alabilir. Finansal check up, bu güçlü yönleri veriyle belgeler ve görüşmede kullanılabilir hale getirir.
Dördüncü soru, görüşme öncesinde düzenlenmesi yerinde olacak başlıklardır. Ortaklarla şirket arasındaki cari hesaplar, grup içi işlemler, kayıtlara farklı tanımlarla girmiş kalemler ya da belgelenmesi tamamlanmamış sözleşmeler bu başlıklara örnek verilebilir. Bu kalemlerin görüşme başlamadan ele alınması, şirketin hazırlığını tamamlamış olarak masaya oturmasına olanak tanır. Finansal check up, bu başlıkları bir liste halinde sunar ve hangi sırayla ele alınabileceğini gösterir.
Beşinci soru, ortaklığın biçimidir. Yeni ortak şirkete sermaye artırımı yoluyla katılabilir ya da mevcut ortaklardan pay devralabilir. İlk durumda kaynak şirkete girer, ikinci durumda ise payını devreden ortağa ödeme yapılır. Bu iki biçimin şirketin bilançosu ve nakit durumu üzerindeki sonucu birbirinden farklıdır. Finansal check up, şirketin kaynak ihtiyacını ve sermaye yapısını ortaya koyarak hangi biçimin şirketin hedefleriyle uyumlu olduğunun değerlendirilmesine katkı sağlar.
Ortak adayının niteliği de hazırlığın yönünü belirler. Finansal ortak, çoğu zaman şirketin kazanç gücüne, nakit üretimine ve belirli bir dönem sonunda elde edeceği getiriye odaklanır. Stratejik ortak ise aynı sektörde ya da tamamlayıcı bir alanda faaliyet gösterir; şirketin müşteri yapısına, üretim kapasitesine ve iki şirketin birlikte oluşturabileceği iş hacmine ilgi duyar. Şirkete yönetici olarak katılacak bir ortak adayı da raporlama düzenine ve karar süreçlerine ayrıca önem verebilir. Finansal check up çalışması, hedeflenen ortak türüne uygun bilgilerin öne çıkarılmasına olanak tanır.
Aile şirketlerinde ve kurucu ortaklı yapılarda bu hazırlık ayrı bir anlam taşır. Şirketin finansal bilgisi uzun yıllar boyunca kurucuların deneyimiyle birlikte taşınmış olabilir. Yeni bir ortağın katılması, bu bilginin yazılı ve paylaşılabilir hale gelmesini gerektirir. Finansal check up, kurucuların bildiği ancak kayıtlarda aynı açıklıkla yer almayan konuları belirler ve bunların belgelenmesine yardımcı olur. Bu çalışma, şirketin kurumsallaşma yolundaki adımlarını da destekler.
Bu soruların yanıtı hazır olduğunda mevcut ortaklar, ortak arayışına ortak bir anlayışla başlar. Talep edilecek sermaye, sunulacak pay oranı ve ortaktan beklenen katkı önceden konuşulmuş olur. Ortaklık görüşmesinin ilk adımı, bu iç hazırlığın tamamlanmasıdır.
Finansal Check Up Ortak Adayı İçin Ne Hazırlar?
Ortak adayı, şirkete katılma kararını vermeden önce şirketin finansal yapısını tanımak ister. Bu amaçla belirli bilgi ve belgeleri talep eder; talebin kapsamı ortaklığın büyüklüğüne ve adayın niteliğine bağlı olarak değişebilir. Finansal check up, bu talebi beklemeden ilgili bilgileri önceden derler ve düzenli bir yapıya kavuşturur.
İlk başlık, mali tabloların düzenidir. Ortak adayı çoğu zaman son üç yılın bilançosunu, gelir tablosunu ve nakit akış tablosunu inceler. Bu tabloların dönemler arasında aynı tanımlarla hazırlanmış olması, eğilimin okunabilmesi açısından önem taşır. Finansal check up çalışmasında tablolar gözden geçirilir, dönemler arasında tanım farkı bulunan kalemler belirlenir ve bu farklar açıklama notlarıyla birlikte sunulur.
İkinci başlık, kârlılığın kaynağıdır. Şirketin toplam kârıyla birlikte bu kârın hangi faaliyetten elde edildiği de ortak adayının ilgi alanındadır. Tek seferlik gelir ve giderlerin olağan faaliyet sonucundan ayrıştırılması, şirketin süreklilik taşıyan kazanç gücünü gösterir. Ürün, hizmet ve müşteri bazında kârlılık bilgisi ise şirketin gelirinin hangi alanlara dayandığını ortaya koyar.
Üçüncü başlık, nakit döngüsü ve işletme sermayesidir. Alacakların tahsil süresi, stokların devir hızı ve tedarikçilere ödeme vadeleri, şirketin faaliyetlerini sürdürmek için ne kadar kaynağa ihtiyaç duyduğunu gösterir. Ortak adayı, şirkete getireceği sermayenin ne kadarının büyümeye, ne kadarının gündelik faaliyetin finansmanına ayrılacağını bu bilgilerden okur.
Dördüncü başlık, borç ve yükümlülük yapısıdır. Banka kredilerinin tutarı, vadesi, faiz yapısı ve para birimi; verilen teminatlar ve kefaletler; kiralama sözleşmeleri ve bilanço dışı yükümlülükler bu başlıkta bir araya getirilir. Ortakların şirket lehine verdiği kişisel kefaletlerin durumu da yeni ortaklık yapısında ayrıca ele alınan konular arasındadır.
Beşinci başlık, vergi ve mali uyum durumudur. Beyannamelerin süresinde verilmiş olması, vergi ve sosyal güvenlik ödemelerinin güncel olması ve kayıtların mevzuata uygunluğu, ortak adayının üzerinde durduğu konulardandır. Bu alandaki hazırlığı vergi incelemesi öncesinde finansal ve mali check up başlıklı yazımızda ayrıntılı biçimde ele almıştık.
Altıncı başlık, geleceğe yönelik plandır. Ortak adayı şirketin geçmişini inceler; kararını ise şirketin geleceğine bakarak verir. Bütçe, yatırım planı ve nakit akış projeksiyonu, yeni sermayenin hangi amaçla kullanılacağını ve hangi sonucu doğurmasının beklendiğini gösterir. Finansal check up, bu planın dayandığı varsayımların geçmiş veriyle tutarlılığını değerlendirir.
Yedinci başlık, ortaklarla şirket arasındaki ilişkilerdir. Ortakların şirkete verdiği ya da şirketten aldığı tutarlar, ortaklara ait taşınmazların şirket tarafından kullanımı ve aynı ortaklara ait diğer şirketlerle yapılan işlemler bu başlıkta yer alır. Bu ilişkilerin koşullarının yazılı hale getirilmesi, yeni ortağın şirketin gelir ve gider yapısını doğru okumasına olanak tanır.
Sekizinci başlık, müşteri ve tedarikçi yapısıdır. Gelirin müşteriler arasındaki dağılımı, sözleşmelerin süresi ve temel tedarikçilerle çalışma koşulları, şirketin gelirinin sürekliliği hakkında bilgi verir. Bu bilgi mali tablolarda doğrudan yer almaz; finansal check up çalışması sırasında satış ve satın alma kayıtlarından derlenir.
Finansal check up çalışmasında ortak adayına sunulmak üzere hazırlanan bilgiler şu başlıklarda toplanabilir:
→ Mali tablolar: Son üç yılın bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosu ile dönemler arası tanım açıklamaları
→ Kârlılık yapısı: Olağan faaliyet sonucu, tek seferlik kalemler ve ürün ile müşteri bazında kârlılık
→ Nakit döngüsü: Tahsilat süresi, stok devir hızı, ödeme vadeleri ve işletme sermayesi ihtiyacı
→ Borç ve yükümlülükler: Kredi yapısı, teminatlar, kefaletler ve bilanço dışı yükümlülükler
→ Ortaklarla ilişkiler: Ortak cari hesapları, grup içi işlemler ve ilişkili taraf sözleşmeleri
→ Gelecek planı: Bütçe, yatırım planı, nakit akış projeksiyonu ve bunların dayandığı varsayımlar
Bu başlıklar hazırlandığında şirket, ortak adayının sorularına aynı kaynaktan ve aynı tanımlarla yanıt verebilir. Bilginin düzenli sunulması, şirketin yönetim kalitesi hakkında da adaya fikir verir. Raporlama düzeninin kurulmuş olması, yeni ortağın şirkete katıldıktan sonra da düzenli bilgi alabileceğini gösterir.
Çalışmanın kapsamı ve yöntemi hakkında ayrıntılı bilgiye finansal check up modelimiz sayfasından ulaşabilirsiniz.
Finansal Check Up Bulguları Görüşme Sürecinde Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?
Hazırlanan bilgiler, ortaklık görüşmesinin her aşamasında farklı bir işlev üstlenir. Görüşme süreci çoğu zaman ilk tanışmayla başlar, bilgi paylaşımı ve değer görüşmesiyle devam eder, ortaklık sözleşmesinin imzalanmasıyla tamamlanır. Finansal check up bulguları, bu aşamaların her birinde şirketin elindeki ortak referans olarak kullanılır.
İlk aşama, şirketin tanıtımıdır. Ortak adayıyla yapılan ilk görüşmelerde şirketin faaliyeti, finansal büyüklükleri ve ortaklıktan beklentisi özet bir sunumla aktarılır. Bu sunumda yer alan rakamların ilerleyen aşamalarda paylaşılacak ayrıntılı belgelerle uyumlu olması, görüşmenin güven içinde ilerlemesine katkı sağlar. Finansal check up, özet sunumdaki rakamların dayanağını oluşturur.
Bilgi paylaşımı bu aşamadan itibaren kademeli olarak ilerler. İlk görüşmelerde özet bilgiler sunulur; taraflar arasında gizlilik sözleşmesi imzalandıktan sonra ayrıntılı belgeler paylaşılır. Müşteri bazında satış rakamları ya da fiyatlama koşulları gibi ticari açıdan hassas bilgiler ise çoğu zaman sürecin ileri aşamalarına bırakılır. Finansal check up sırasında bilgilerin başlıklar halinde düzenlenmiş olması, hangi bilginin hangi aşamada paylaşılacağının planlanmasını kolaylaştırır.
İkinci aşama, değer görüşmesidir. Yeni ortağın şirkete getireceği sermaye karşılığında alacağı pay oranı, şirketin değerine bağlıdır. Değerleme çalışmasında kullanılan temel veriler, şirketin süreklilik taşıyan kazancı, net borç tutarı ve işletme sermayesi düzeyidir. Bu verilerin önceden hesaplanmış olması, mevcut ortakların değer beklentisini gerekçeleriyle ortaya koymasına olanak tanır.
Değer görüşmesinde ortak adayı kendi hesaplamasını da yapar ve iki tarafın rakamları arasında fark oluşabilir. Bu farkın kaynağı çoğu zaman tek seferlik kalemlerin ele alınış biçimi, işletme sermayesinin olağan düzeyi ya da borç tanımının kapsamıdır. Şirketin bu kalemleri önceden çalışmış olması, görüşmede zamanın ortaklığın koşullarına ayrılmasına zemin hazırlar.
Üçüncü aşama, ortak adayının yürüttüğü incelemedir. Aday, kendi danışmanlarıyla birlikte şirketin finansal, vergisel ve hukuki durumunu inceleyebilir. Bu inceleme sırasında talep edilen belgelerin hazır olması ve soruların kısa sürede yanıtlanması, sürecin planlanan takvimde ilerlemesini destekler. İnceleme sürecinin aşamalarını Birleşme ve Devralma (M&A) nedir başlıklı yazımızda paylaşmıştık; ortak alımı da bu sürecin benzer adımlarını izler.
Dördüncü aşama, ortaklık sözleşmesinin hazırlanmasıdır. Sözleşmede şirketin finansal durumuna ilişkin beyanlar, kâr dağıtım esasları, ortaklara düzenli sunulacak raporlar ve belirli kararlarda aranacak onay koşulları yer alabilir. Finansal check up çalışmasının ortaya koyduğu veriler, bu maddelerin şirketin gerçek durumuna uygun biçimde yazılmasına zemin hazırlar. Hukuki metnin hazırlanması hukuk danışmanlarının alanıdır; finansal veriler ise bu metnin dayandığı bilgiyi sağlar.
Beşinci aşama, ortaklığın başlamasından sonraki dönemdir. Yeni ortak şirkete katıldığında yönetim kurulu ya da ortaklar kurulu toplantılarında düzenli finansal bilgi bekler. Finansal check up sırasında belirlenen göstergeler ve raporlama düzeni, bu dönemde ortaklara sunulacak raporların temelini oluşturur. Şirketin ortaklık tarihindeki finansal konumu da başlangıç noktası olarak kayıt altına alınmış olur; ilerleyen dönemlerde elde edilen sonuçlar bu noktayla birlikte değerlendirilebilir.
Çalışmanın zamanlaması da bu aşamalarla birlikte planlanır. Finansal check up çalışmasının ortak arayışına başlamadan birkaç ay önce yapılması, belirlenen başlıkların düzenlenmesi için şirkete süre tanır. Görüşmeler başladıktan sonra yapılan bir çalışma da bilgi sağlar; ancak hazırlığın önceden tamamlanması, şirketin görüşme takvimini kendi planına uygun biçimde yürütmesine katkı sunar.
Sürecin şirket içindeki sahipliği de önceden belirlenir. Bilgi paylaşımının tek bir sorumlu üzerinden yürütülmesi, ortak adayına iletilen verilerin tutarlılığını korur. Finans ekibi gündelik faaliyetini sürdürürken görüşme sürecine de bilgi sağlar; bu nedenle hangi belgenin kim tarafından ve hangi tarihte hazırlanacağının bir takvime bağlanması yerinde olur.
Çalışmanın bağımsız bir ekip tarafından yürütülmesi de sürece katkı sağlar. Şirket dışından bir değerlendirme, mevcut ortakların alışkın olduğu bakışa yeni sorular ekler ve ortak adayının sorabileceği konuların önceden görülmesine yardımcı olur. Bağımsız bir çalışmanın sonuçları, ortak adayı açısından da şirketin sunduğu bilgilerin dayanağını güçlendirir. Çalışma sonunda hazırlanan rapor, mevcut ortakların kendi aralarındaki değerlendirmede de ortak bir kaynak olarak kullanılabilir.
Yeni ortak alımı, şirketin büyüme yolunda attığı önemli adımlardan biridir. Bu adımın sağlıklı bir zeminde atılması, şirketin kendi finansal durumunu net biçimde bilmesine ve bu bilgiyi düzenli biçimde sunabilmesine bağlıdır. Finansal check up, ortak alımı öncesinde şirketin kaynak ihtiyacını, güçlü yönlerini ve düzenlenecek başlıklarını ortaya koyar; ortak adayına sunulacak bilgileri hazırlar ve görüşme sürecinin her aşamasında kullanılacak ortak referansı oluşturur.
NT Finans Partners olarak, yeni ortak alımı öncesinde şirketinizin finansal yapısını bağımsız bir gözle değerlendiriyor, ortak adayına sunulacak bilgileri hazırlıyor ve görüşme süreci boyunca finansal verilerin düzenli biçimde kullanılmasına destek oluyoruz. Ortaklık kararınız öncesinde finansal check up çalışması hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
.png)
.png)

Yorumlar