Balıkesir Depremi ve Afet Tahvilleri: Dünyada Var, Türkiye’de Neden Olmasın?

deprem

Dün Balıkesir’de meydana gelen deprem, bir kez daha hepimize bu gerçeği hatırlattı: Deprem, yalnızca can kaybı değil, aynı zamanda ciddi ekonomik kayıplar anlamına geliyor.

Her sarsıntıdan sonra “Binalarımız ne kadar güvenli?” sorusunu soruyoruz. Ancak bir başka önemli soru da şu olmalı: “Afet sonrası finansmanımız ne kadar güçlü?”

Dünyada bunun için etkili bir yöntem var: Afet Tahvilleri (Catastrophe Bonds – Cat Bonds).

Afet Tahvilleri Nedir?

Afet tahvilleri, yatırımcıların deprem, kasırga veya sel gibi büyük afetlere karşı finansman sağladığı özel tahvil türleridir.

Yatırımcı, tahvili satın alır ve belirli bir süre boyunca faiz getirisi elde eder.

Eğer tahvilin koşullarında tanımlanan büyüklükte bir afet yaşanırsa, anaparanın bir kısmı veya tamamı doğrudan afetin yaralarını sarmak için kullanılır.

ABD, Japonya ve Karayipler gibi yüksek riskli bölgelerde 1990’lardan beri uygulanan bu sistem, afet sonrası hızlı likidite sağlar.

Dünyada İşleyen Model

Japonya, deprem sonrası yeniden inşa projelerini fonlamak için Cat Bonds ihraç ediyor.

Karayip ülkeleri, kasırgalar için bölgesel afet tahvili havuzu oluşturdu.

Meksika, 2017 depreminden sonra tahvil sistemi sayesinde milyar dolarlık kaynağa günler içinde ulaştı.

Bu ülkelerde sistem hem yatırımcıya kazanç sağlıyor hem de devletin elini güçlendiriyor.

Türkiye’de Neden Olmasın?

Türkiye, deprem kuşağında olmasına rağmen henüz afet tahvillerini aktif şekilde kullanmıyor. Oysa bu sistem:

DASK’ın fonlarını güçlendirebilir,

Belediyelerin kentsel dönüşüm projelerine kaynak yaratabilir,

Afet sonrası yardım ve altyapı onarımlarını gecikmeden başlatabilir.

Böylece, depremin yarattığı ekonomik şok daha hızlı atlatılabilir.

Balıkesir’deki son deprem, bu konuyu konuşmak için bir uyarı niteliğinde. Deprem gerçeğiyle yaşayan bir ülkede, afet tahvilleri gibi modern finansal çözümler artık gündeme alınmalı.

Dünyada var, bizde neden olmasın? Doğru hukuki altyapı, şeffaf yönetim ve uluslararası yatırımcı desteğiyle, Türkiye de bu sistemi hayata geçirerek hem ekonomik hem de toplumsal dayanıklılığını artırabilir.